Bafra’nın Kadim Mirası: Urartu’dan Helenistik Döneme Uzanan Asarkale ve Kral Kaya Mezarları

Samsun'un Bafra ilçesinde yer alan Asarkale ve Kral Kaya Mezarları, bölgenin en önemli tarihi ve kültürel varlıkları arasında öne çıkıyor. Kızılırmak Vadisi'ne hakim bir noktada, Asar Mahallesi'ndeki sarp kayalıklar üzerine konumlanmış bu antik yapılar, Helenistik döneme uzanan zengin bir geçmişe ev sahipliği yapıyor. Bafra Arkeoloji ve Etnografya Müzesi uzmanlarından Hasan Dikmen'in aktardığı bilgilere göre, kaya mezarlarının milattan önce 300 ila 120 yılları arasına tarihlendirildiği ve Pontus Kralı VI. Mithridatis döneminde inşa edildiği düşünülüyor.

Dikmen, bu tür kaya mezarlarının Anadolu'daki kökenlerinin Urartulara kadar dayandığını ve Frigler başta olmak üzere pek çok Anadolu medeniyeti tarafından sürdürülen bir geleneğin ürünü olduğunu vurguladı.

ANTİK DÖNEMDEN BU YANA YAĞMALANMA TEHLİKESİ

Kaya mezarlarının dikkat çekici mimari özelliklerinden biri de ön cephelerinde bulunan kare başlıklı dört sütun. Bu sütunların ardında yer alan odalar, yaklaşık 80 santimetrelik dar bir geçitle asıl mezar odalarına bağlanıyor. Mezar odaları, kral veya yönetici ile ailesinin defnedildiği bölümleri barındırıyor. Ölüler, taş sedirlere veya duvarlardaki 'niş' adı verilen oyuklara yerleştiriliyordu. Ancak günümüzde bu mezarların içinde herhangi bir kemik kalıntısına veya mezar hediyesine rastlanmıyor. Bunun temel nedeni, bu mezarların antik dönemlerden itibaren yağmalanmış olması.

Hasan Dikmen, VI. Mithridates döneminde inşa edilen kalelerin mimari yapısına da değindi. Kalelerin üst kısımlarında yöneticilerin, alt kısımlarında ise halkın ikamet ettiğini belirtti. Asarkale ve Kral Kaya Mezarları'nın, Kurtuluş Savaşı döneminde Rum çeteleri tarafından sığınak olarak kullanıldığına dair bilgiler de mevcut.

BÜTÜNCÜL TURİZM KAZANDIRMA HEDEFİ

Bafra'nın tarihi dokusunu gün yüzüne çıkarmak adına önemli adımlar atılıyor. Dikmen, 2024 yılı itibarıyla Kültür ve Turizm Bakanlığı Kültür Varlıkları ve Müzeler Genel Müdürlüğü'nün izniyle Asarkale ve Kral Kaya Mezarları'nda arkeolojik kazı çalışmalarının başlatıldığını duyurdu. Kazıların, Samsun Müze Müdürlüğü başkanlığında, Ondokuz Mayıs Üniversitesi Arkeoloji Bölümü'nün bilimsel gözetiminde yürütüldüğünü belirtti.

İlk etapta yapılan çalışmalar kapsamında alanın bitki temizliği gerçekleştirildi ve ulaşım yolları düzenlendi. Kalenin yaklaşık yüzde 20-30'luk bir bölümü bu çalışmalarla ortaya çıkarıldı. Nihai hedefin, kazı ve restorasyon çalışmalarını en kısa sürede tamamlayarak Asarkale ve Kral Kaya Mezarları'nı bütüncül bir yaklaşımla turizme kazandırmak olduğu ifade edildi. Bu kadim mirasın gelecek nesillere aktarılması ve turizm potansiyelinin değerlendirilmesi büyük önem taşıyor.

Fotoğraf: MALATYA BÜYÜKŞEHİR HABER