Hamaney sonrası İran: Liderlik yarışı ve olası senaryolar

Dün sabah İran'ın başkenti Tahran ve çevresindeki çeşitli eyaletlerde eş zamanlı patlamalar meydana geldi. Mehr Haber Ajansı, saldırıların Tahran, Elburz, İsfahan, Kirmanşah, Loristan, Huzistan, Kum, İlam ve Sistan-Beluçistan eyaletlerini hedef aldığını duyurdu. İran, bu saldırılara karşılık olarak Körfez'deki ABD üslerine yönelik yoğun misilleme operasyonları başlattı. Eş zamanlı olarak, ABD ve İsrail tarafından İran'ın üst düzey yöneticilerine yönelik suikast girişimleri gerçekleştirildi. ABD Başkanı Trump, yaptığı açıklamada, İran Dini Lideri Ali Hamaney'in bu saldırılarda hayatını kaybettiğini bildirdi. Trump, sosyal medya hesabından yaptığı paylaşımda, "Tarihin en kötü insanlarından biri olan Hamaney öldü" ifadesini kullandı. Hamaney'in vefatıyla birlikte, İran'ın yeni dini liderinin kim olacağı sorusu gündeme oturdu. ABD-İsrail saldırısı sonucu Hamaney'in ölmesinin ardından, ülkenin yeni liderliği için birden fazla ismin öne çıktığı gözlemleniyor.

Liderlik Görevini 3 Kişilik Geçici Konsey Devraldı

Yeni liderin belirlenmesine kadar, dini liderlik görevini vekaleten yürütecek 3 kişilik geçici bir konsey oluşturuldu. Konseyde İran Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan, Yargı Erki Başkanı Gulam Hüseyin Muhsini Ejei ve Anayasayı Koruyucular Konseyi üyesi Ali Rıza Arafi yer alıyor. İran'ın yeni dini lideri, din adamlarından oluşan İran Uzmanlar Meclisi tarafından seçilecek.

İran'ı Bekleyen 5 Senaryo

Hamaney, hayattayken halefiyle ilgili herhangi bir isim belirtmemişti. Bu durum, ölümünün ardından olası adaylar üzerinde bir belirsizlik yarattı. Ülkedeki açık kaynaklarda ve siyasi analizlerde öne çıkan muhtemel lider adayları şunlar:

Hamaney'in Oğlu Mücteba Hamaney

Adaylar arasında en çok konuşulan isimlerden biri, Hamaney'in 57 yaşındaki oğlu Mücteba Hamaney. Birinci Körfez Savaşı'na (1980-1988) katılmış olan Mücteba Hamaney, babasının politikalarının sadık bir destekçisi olarak tanınıyor. ABD Hazine Bakanlığı, 2019 yılında Mücteba Hamaney'i, resmi bir görevi olmamasına rağmen İran yönetimini temsil ettiği gerekçesiyle yaptırım listesine dahil etmişti.

Yargı Erki Başkanı Gulam Hüseyin Muhsini Ejei

Uluslararası hukuk alanında yüksek lisans derecesine sahip olan Ejei, Yargı Erki Başkanlığı görevinin yanı sıra Uzmanlar Meclisi üyeliği de yürütüyor. Eski İran Cumhurbaşkanı Mahmud Ahmedinejad döneminde, 2005-2009 yılları arasında İran İslam Cumhuriyeti İstihbarat ve Ulusal Güvenlik Bakanı olarak görev yaptı.

Anayasayı Koruyucular Konseyi Üyesi Ali Rıza Arafi

İran'ın önde gelen din adamlarından Arafi, hem Uzmanlar Meclisi hem de Anayasayı Koruyucular Konseyi üyesi olarak görev yapıyor. Yeni lider seçilene kadar geçici konseyin de bir üyesi olan Arafi, El-Mustafa Uluslararası Üniversitesi Rektörlüğü, Kum Medresesi Başkanlığı ve Cuma Namazı İmamlığı gibi önemli görevlerde bulunmuştur.

Uzmanlar Meclisi Üyesi Sadık Laricani

Yeni İran liderliği için adı geçen bir diğer önemli isim ise Laricani. Hamaney tarafından 2009 yılında İran Başyargıcı olarak atanan Laricani, bu görevini 10 yıl sürdürdü. Necef doğumlu olan Laricani, 1989'dan beri İran liderini seçmek ve performansını denetlemekle sorumlu en üst anayasal organ olan Uzmanlar Meclisi üyeliğine iki kez seçilmiştir.

Uzmanlar Meclisi Üyesi Nuri Hamedani

İran'ın en saygın din alimlerinden biri olarak kabul edilen Hamedani, Kum Medresesi'nde Allama Tabatabai ve Ruhullah Humeyni gibi isimlerden eğitim almıştır. Eski İran rejimi döneminde Şah karşıtı faaliyetleri nedeniyle SAVAK güçleri tarafından birçok kez tutuklanmıştır. Halen Kum'da ikamet etmekte olup Uzmanlar Meclisi üyeliğini sürdürmektedir.

İsrail-ABD-İran arasındaki gerilim, Tahran'ın misilleme hamleleriyle tırmanırken, Güney Kıbrıs'taki İngiliz askerlerine yönelik füze saldırısı dikkat çeken bir gelişme olarak kayıtlara geçti. Bu saldırı, çatışmanın bölgesel boyutlara ulaşma potansiyelini de gözler önüne seriyor.

Fotoğraf: MALATYA BÜYÜKŞEHİR HABER