Hürmüz Krizi Aşılıyor: Türkiye’den Irak Petrolüne Yeni Çözüm Yolu

İran ve Batı arasındaki tansiyonun artmasıyla dünya petrol piyasalarında yaşanan türbülans devam ederken, stratejik öneme sahip Hürmüz Boğazı'nın ticari gemilere kapalı kalması küresel enerji arzını tehdit ediyor. Günlük yaklaşık 20 milyon varil petrolün sevkiyatının yapıldığı bu hayati geçitte yaşanan duraksama, petrol fiyatlarında sert yükselişlere neden oluyor ve arz endişelerini derinleştiriyor. Bu kritik süreçte Türkiye, bölgedeki enerji güvenliğini sağlamak ve Irak petrolünün dünyaya ulaşımını kolaylaştırmak adına önemli bir çözüm önerisiyle öne çıkıyor.

Enerji Bakanı Bayraktar'dan Açıklamalar

Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanı Alparslan Bayraktar, NTV'de katıldığı bir programda Orta Doğu'daki gelişmelerin küresel enerji piyasalarına etkilerine dair açıklamalarda bulundu. Bayraktar, İran'a yönelik saldırılar ve misillemelerin bölgede çok boyutlu değişimlere yol açtığını belirterek, "Hürmüz'ün kapanması petrolde arz krizini ortaya çıkardı. Dünyanın birçok üreticisinin petrol sevkiyatları buradan yapılıyor ve şu anda o bölge bir savaş merkezi" dedi. Türkiye'nin Hürmüz Boğazı'na doğrudan bir bağımlılığının bulunmadığını vurgulayan Bakan Bayraktar, "Gönül rahatlığıyla vatandaşlarımıza şunu diyoruz, şu an için ülkemizde enerji arzıyla ilgili sıkıntımız yok" ifadelerini kullandı.

Irak Petrolü İçin Yeni Hat Kapasitesi

Bakan Bayraktar, Irak petrolünün Türkiye üzerinden taşınmasıyla ilgili de önemli bilgiler paylaştı. Mevcut durumda Irak'tan Türkiye'ye günlük yaklaşık 170 bin ila 250 bin varil petrol akışı olduğunu belirten Bayraktar, bu hattın toplam kapasitesinin 1.5 milyon varil olduğunu hatırlattı. Bakan Bayraktar, Irak'a yönelik geçmişte yaptıkları şu öneriyi yineledi: "Yarın Hürmüz'de bir şey oldu, Hürmüz Boğazı kapanırsa siz Irak olarak ihracatınızı nereden yapacaksınız? Gelin biz bu Kerkük'e kadar olan boru hattını Basra'ya kadar uzatalım." Bu önerinin, Irak'ın günlük yaklaşık 3 milyon varil olan ham petrol ihracatının yarısını oluşturan 1.5 milyon varillik kısmının Akdeniz'e ulaştırılması için stratejik bir önem taşıdığını belirtti.

Doğal Gazda Kademeli Fatura Desteği

Enerji arzındaki gelişmelerin yanı sıra, Bakan Bayraktar doğal gaz ve elektrik faturalarına yönelik yeni düzenlemeler hakkında da bilgi verdi. Pandemi döneminden bu yana devam eden enerji destek programlarının sürdüğünü ve bütçede yaklaşık 400 milyar liralık bir destek programı ayrıldığını ifade eden Bayraktar, "Türkiye'nin uyguladığı çok önemli bir enflasyonla mücadele programı var. Burada enerji fiyatlarının ne kadar önemli olduğunu biliyoruz. Doğal gazda da elektrikte olduğu gibi kademeli fatura desteği modeli hazırlığı var. Teknik hazırlığımızı bitirdik. Yeni modelin başlamasında nisanda karar vereceğiz" diye konuştu.

Kerkük-Ceyhan Hattının Tarihsel Gelişimi

Türkiye ve Irak arasındaki petrol taşıma ilişkisinin temeli, 1973 yılında imzalanan Kerkük-Ceyhan Ham Petrol Boru Hattı Anlaşması'na dayanıyor. Hattın ilk sevkiyatı 1976'da gerçekleşirken, 2010'da yapılan protokolle 15 yıl daha uzatıldı. 2014'te IKBY tarafından inşa edilen yerel hat da devreye girdi. Ancak petrol hakları ve maliyet paylaşımı konularında yaşanan anlaşmazlıklar, 2023-2025 yılları arasında süren teknik görüşmelere neden oldu. Türkiye, hukuki yapıyı güncellemek amacıyla Temmuz 2025'te mevcut anlaşmadan çekilme kararı aldı.

Hürmüz Krizi ve Irak'ın Stratejik Hamlesi

Şubat 2026'da ABD ve İsrail ile İran arasındaki gerilimin çatışmaya dönüşmesi ve Hürmüz Boğazı'ndaki risklerin artması, Irak ekonomisi üzerinde büyük bir baskı oluşturdu. İran'ın enerji altyapısının hedef alınması ve Hürmüz Boğazı'nın fiilen kapanmasıyla Irak'ın güney terminallerinden yapılan petrol ihracatı yüzde 70 azaldı. Bu durum, Irak'ın kredi notunu riske atarken, Bağdat ve Erbil yönetimlerini stratejik bir iş birliğine yöneltti. Güney rotasının kapanması, Irak'ın petrol gelirlerini güvence altına almak için kuzey hattına olan ihtiyacını artırdı. Dün sabah itibarıyla Kerkük petrolünün Ceyhan hattına pompalanmasına yeniden başlanması, küresel petrol fiyatlarında hafif bir gerilemeye neden oldu.

Küresel Ekonomide 500 Milyar Dolarlık Şok Endişesi

Orta Doğu'daki gerilimin tırmanması ve Hürmüz Boğazı'ndaki trafiğin durma noktasına gelmesiyle petrol fiyatlarında yaşanan artışın bir yıl boyunca 100 dolar seviyesinde kalması halinde, küresel ekonomide 500 milyar dolarlık bir şok yaşanabileceği endişesi hakim. Brent türü ham petrolün varil fiyatı, İsrail ve ABD'nin İran'a saldırılarından önceki 27 Şubat'taki 73.01 dolarlık seviyesinden, saldırıların sürdüğü dönemde 114.3 dolara kadar yükselerek Haziran 2022'den bu yana en yüksek seviyesine ulaştı. Fitch Ratings Başekonomisti Brian Coulton, petrol fiyatlarındaki artışın ve arz kısıtının uzun sürmesi halinde enflasyonun keskin şekilde yükselebileceğini belirtti. Coulton, petrol fiyatlarının bir yıl boyunca 100 dolar seviyesinde kalmasının, küresel gayrisafi yurt içi hasılada dört çeyrek sonunda yarım puanlık bir düşüşe ve 500 milyar dolarlık bir şoka yol açabileceğini öngörüyor.

Irak Petrol Bakanlığı'ndan Ortak Ulusal Hedef Açıklaması

Irak Petrol Bakanlığı, bir süredir durdurulan petrol pompalama ve ihracat faaliyetlerinin Ceyhan Limanı üzerinden yeniden başlatıldığını duyurdu. Bakanlıktan yapılan yazılı açıklamada, Başbakan Muhammed Şiya es-Sudani'nin talimatı doğrultusunda bu önemli adımın atıldığı ve söz konusu gelişmenin "ortak ulusal hedef" çerçevesinde değerlendirildiği belirtildi. Bu gelişme, Irak ekonomisinin canlandırılması ve küresel enerji piyasalarındaki istikrarın sağlanması açısından büyük önem taşıyor.

Fotoğraf: MALATYA BÜYÜKŞEHİR HABER