Malatya’da 800 Yıllık Tarih: Onar Köyü’nün Gizemli Mirası

Malatya'nın Darende ilçesine bağlı Onar Köyü, inanç tarihi ve arkeolojik zenginlikleriyle dikkat çekiyor. Köyde bulunan, 1224 yılına (Hicri 621) tarihlenen ve Şeyh Hasan Onar (Sultan Onar) tarafından kurulan Büyükocak Cemevi, Anadolu'nun tescilli en eski cemevi unvanını taşıyor. 20 metrelik koridordan girilen ve dışa kapalı, "kırlangıç çatı" tekniğiyle inşa edilmiş mistik yapısı, ziyaretçilere farklı bir atmosfer sunuyor. Cemevi içinde 800 yıllık derviş çantası ve asırlık Kuran-ı Kerim gibi nadide eserler muhafaza ediliyor.

Köyün kökenleri, Oğuz Türkleri'nin 24 boyundan biri olan Bayat Boyu'na dayanıyor. Kurucu Şeyh Hasan Onar'ın mezar taşlarındaki Göktürkçe "Neng ölesi" (Her şey fanidir) yazısı, Ön-Türkçe uzmanlarınca doğrulanmış durumda. Bu tarihi mezar taşları ve bölgedeki diğer arkeolojik buluntular, modern cemevi binasında sergilenerek geçmişten günümüze bir köprü kuruyor.

Onar Köyü, aynı zamanda Roma Dönemi'ne ait önemli kalıntılara ev sahipliği yapıyor. Köyün yamacında yer alan ve milattan önceki dönemlere uzanan 20 adet Roma Dönemi kaya mezarı, bölgenin antik çağdaki stratejik önemini gözler önüne seriyor. Nekropol alanındaki 14 mezar ziyarete açık olsa da, son yıllarda artan vandalizm olayları nedeniyle üzerlerindeki kabartmalar ve kırmızı figürler zarar görme tehlikesiyle karşı karşıya. Yerel halk, bu eşsiz tarihi alanları kendi imkanlarıyla korumaya çalışıyor.

Köydeki yerleşim izleri, Selçuklu ve Roma dönemlerinin de ötesine uzanıyor. Yapılan araştırmalar, bölgede Neolitik ve Kalkolitik çağlara (M.Ö. 8000-3000) ait yerleşim kalıntılarının bulunduğunu ortaya koyuyor. Hacı Bektaş Veli'den yaklaşık 30 yıl önce Anadolu'ya gelerek köyün temellerini attığı düşünülen Hasan Dede'nin mirası, Onar Köyü'nü her yıl 5 binden fazla ziyaretçi ağırlayan önemli bir kültür rotası haline getiriyor ve Doğu Anadolu'nun tarihi dokusunu zenginleştiriyor.

Fotoğraf: ER TV