Birinci Dünya Savaşı’nın Meşhur Türk Askeri Fotoğrafının Gizemi Çözüldü: Kahramanlık Sancağı 125. Alay’ı İşaret Ediyor

0

BEĞENDİM

0

Birinci Dünya Savaşı’na ait en bilinen Türk askeri fotoğraflarından birinin, uzun süre yanlış bir birliğe atfedildiği ortaya çıktı. Amerikan Kongre Kütüphanesi arşivlerinde “İlk taarruzda Gazze’yi savunan alay” başlığıyla yer alan fotoğrafın aslında 125. Alay’a ait olduğu belirlendi. Bu önemli keşif, fotoğrafın üzerindeki sancakta yer alan detayların incelenmesiyle mümkün oldu.

Daha önceki değerlendirmelerde, İngilizlerin 26 Mart 1917’de Filistin Cephesi’nde Gazze’ye düzenlediği ilk taarruz sırasında bölgede konuşlu bulunan 79. Alay’a ait olduğu düşünülen fotoğraf, yapılan detaylı incelemeler sonucunda bambaşka bir birliğin kahramanlığını gözler önüne serdi. Sancak üzerindeki yazılar ve kurdeleler, fotoğrafın 125. Alay’a ait olduğunu ve bu alayın Çanakkale’deki üstün gayretleri nedeniyle sancağına özel bir ödül olan kurdele ile onurlandırıldığını kanıtladı.

Yapılan araştırmalar, aynı alay grubuna ait diğer fotoğrafların da Çanakkale Muharebeleri’nin ardından Filistin Cephesi’ne gönderilen 125. Alay’a işaret ettiğini ortaya koydu. Binbaşı Rahmi Bey komutasındaki 125. Alay, Çanakkale’deki destansı mücadelesinin ardından, ilk muharebesini 27 Mart 1917’de Gazze’de verdi. Alay, Gazze’ye hakim konumdaki Mantartepe’ye gerçekleştirdiği süngü hücumuyla bu stratejik tepeyi İngilizlerden geri alarak ilk Gazze zaferinin kazanılmasında kilit bir rol oynadı.

Bu kahramanlık öyküsü, Harp Mecmuası’nın 19. sayısında da genişçe yer buldu. Makalede, 12. Bölük Komutanı Yüzbaşı İbrahim’in, taarruz öncesinde askerlerine “Çocuklar, ileri! Bu İngilizler Çanakkale’den kaçanlardır. Haydi bir ders daha!” diyerek verdiği emrin yer alması, alayın Çanakkale ruhunu Filistin Cephesi’ne taşıdığının da bir göstergesi oldu.

Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi’nden (ÇOMÜ) Dr. Öğretim Üyesi İsmail Sabah, sancak üzerindeki incelemeleri sonucunda bu tespitleri paylaştı. Amerikan Kongre Kütüphanesi’ndeki fotoğrafın, Gazze’deki ilk taarruzu savunan garnizon olarak 79. Alay’a atfedilmesinin yaygın bir yanılgı olduğunu belirten Dr. Sabah, şunları kaydetti: “Fotoğrafın açıklamasında ilk taarruzda Gazze’yi savunan Alay açıklaması yazmasından dolayı Gazze’de konuşlu olduğu bilinen 79. Alay’a ait olduğu sanılmaktaydı. Ancak sancaklar üzerine yapmış olduğumuz bir çalışma esnasında o meşhur fotoğraftaki alay sancağını da incelemeye aldık ve fotoğrafa yaklaşınca aslında bu fotoğrafın 79. Alaya değil, Çanakkale’den yakinen tanıdığımız, hemen arkamızda görmüş olduğumuz bu siperlerde göstermiş olduğu kahramanlık ve fedakarlıklar sonucunda sancağına kurdele alan 125. Alay’a ait olduğunu gördük.”

Dr. Sabah, bu küçük detayın büyük bir ayrıntıyı gün yüzüne çıkardığını vurgulayarak, “O meşhur fotoğrafın hikayesi de bambaşka bir hal almaya başladı. Küçük bir dikkat büyük bir ayrıntıyı gözümüzün önüne sermişti.” ifadelerini kullandı. 125. Alay’ın Gazze’deki başarısının Harp Mecmuası’nda anlatıldığını hatırlatan Sabah, “Hatta bu yazı dizisini okuduğumuzda 12. Bölük Komutanı Yüzbaşı İbrahim Efendi’nin vermiş olduğu şu emirle de karşılaşmaktayız. ‘Çocuklar ileri Bu İngilizler Çanakkale’den kaçanlardır, haydi bir ders daha’ diye emir verdiğini görmekteyiz. Yani aslında başka bir çalışma için incelediğimiz bu fotoğrafın sonucunda Çanakkale’den yakinen tanıdığımız ve Çanakkale kahramanı bir alayın hikayesi de gün yüzüne çıkmış oldu.” diye ekledi.

125. Alay’ın Çanakkale Cephesi’ndeki rolüne de değinen Dr. Sabah, alayın 1 Mayıs taarruzu öncesinde bölgeye gelerek Arıburnu Kuvvetleri Komutanı Mustafa Kemal Bey’in emrinde savaştığını belirtti. Alayın, 1 Mayıs taarruzunda Boyun bölgesine hücum eden 14. Alay’ı desteklediği ve sonrasında 57. Alay’ın komşusu olarak Kırmızı Sırt’ta Çanakkale Zaferi’nin kazanılmasında önemli bir payı olduğu bilgisi de paylaşıldı. Böylece, Birinci Dünya Savaşı’nın en meşhur Türk askeri fotoğraflarından birinin, aslında bir Çanakkale kahramanı olan 125. Alay’a ait olduğu gerçeği aydınlığa kavuşmuş oldu.

Fotoğraf: MALATYA BÜYÜKŞEHİR HABER