ABD ve İsrail’in İran’a yönelik başlattığı çatışmaların 21. gününe girilmesiyle birlikte savaşın Amerikan halkına maliyeti 27 milyar doları aştı. Savaşın daha da tırmanabileceği endişeleri ve çatışmanın yakın zamanda çözüleceğine dair düşük beklentiler, küresel petrol fiyatlarında yeniden sert bir yükselişe neden oldu. Savaş bölgesindeki 68 rafineride üretimin neredeyse tamamen durması, petrol piyasasını doğrudan etkiledi. 110 doların altına inen Brent petrolünün varil fiyatı, 112 dolar seviyesinin üzerine çıkarak bu haftaki kazancını yüzde 9’a taşıdı.
Financial Times’a konuşan Suudi Arabistanlı yetkililer, savaşın nisan ayına kadar sürmesi halinde petrol fiyatlarının 180 dolara kadar yükselebileceği uyarısında bulundu. Sıvılaştırılmış doğal gaz (LNG) piyasasında ise durum daha da vahim. Şubat ortasında megawatsaat fiyatı 29 euro olan LNG’nin, Hürmüz Boğazı’nın 10 hafta daha kapalı kalması durumunda 500 euroya kadar çıkabileceği tahmin ediliyor.
140 MİLYON VARİL PETROL PİYASAYA SÜRÜLDÜ
ABD yönetimi, küresel petrol krizini bir nebze olsun hafifletmek amacıyla İran petrolünün satışına geçici olarak izin verdi. ABD Hazine Bakanı Scott Bessent, denizde bekleyen İran petrolünün satışına izin veren, dar kapsamlı ve kısa süreli bir genel lisans yayımladıklarını duyurdu. Bessent, “Destansı Öfke Operasyonu’na devam ederken, fiyatları düşük tutmak için İran’ın petrolünü Tahran’a karşı kullanacağız” dedi.
İran ile yaşanan çatışmaların 22. gününde, füzelerin ateşlenmesi ve İran’ın İsrail’i vurması sonucu büyük yıkım yaşandı. Yaptırım altındaki İran petrolünün Çin tarafından ucuza stoklandığına işaret eden Bessent, bu mevcut arzın geçici olarak serbest bırakılmasıyla ABD’nin yaklaşık 140 milyon varil petrolü hızla küresel piyasaya sunacağını, böylece dünya çapındaki enerji miktarının artacağını ve İran’ı sorumlu tuttuğu arz üzerindeki geçici baskıların hafifletilmesine yardımcı olunacağını belirtti. ABD Hazine Bakanlığı tarafından yayımlanan genel lisansa göre, 20 Mart yerel saatle 00.01’den önce gemilere yüklenmiş olan İran menşeli ham petrol ve petrol ürünlerinin satışı, teslimatı veya boşaltılmasıyla ilgili işlemlere geçici olarak izin verildi. Söz konusu izin, 19 Nisan yerel saatle 00.01’e kadar geçerli olacak.
HÜRMÜZ BOĞAZI KAPALI AMA…
ABD Başkanı Donald Trump, ülkesi ile İsrail’in İran’a düzenlediği saldırılarda “karşı tarafı kelimenin tam anlamıyla yok etmekte olduklarını” belirterek bu durumda “ateşkes istemediğini” dile getirdi. Saldırıların başlamasından bu yana gemi trafiğinin sert şekilde düştüğü Hürmüz Boğazı’nı ABD’nin kullanmadığını söyleyen Trump, bu konuya Avrupa, Güney Kore, Japonya ve Çin’in “müdahil olması gerektiğini” savundu.
İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi ise Hürmüz Boğazı’nın tamamen kapalı olmadığını belirterek, “Boğazı kapatmadık. Açık” dedi. Arakçi, Tahran yönetimi ile temas kuracak bazı ülkelere Hürmüz Boğazı’ndan güvenli geçiş sağlamaya hazır olduklarını söyledi. Savaşın başladığı 28 Şubat’tan bu yana Hürmüz Boğazı’ndan geçen gemi trafiği yüzde 95 düşerken, yüzde 5’lik gemi geçişi halen devam ediyor. Bu tanker ve kargo gemilerinin büyük bölümünü İran bağlantılı ve yaptırım altındaki “gölge filo” oluşturuyor. Taşınan petrolün neredeyse tamamı ise Asya’ya, özellikle Çin’e yöneldi. Kpler isimli analiz şirketine göre 1 Mart ile 19 mart arasında Hürmüz’den 116 gemi geçişi oldu. İran gemilerini sırasıyla yüzde 18 ile Yunan gemileri, ardından yüzde 10 ile Çin bayraklı gemiler takip etti. Geçen gemilerin üçte birinin yaptırım kapsamında olduğu ifade edildi. JPMorgan’a göre mart başından beri Hürmüz’den günde ortalama 1.3 milyon varil petrol geçişi oldu. İran Pakistan ve Hint bayraklı gemilere de izin veriyor. Trump, İran’a yönelik sert ifadeler kullanarak, “İran’a 48 saat veriyoruz, yerle bir ederiz” tehdidinde bulundu.
PETROL KRİZİNE KARŞI EVDEN ÇALIŞMA ÇAĞRISI
Uluslararası Enerji Ajansı (IEA), petrol tüketiminin hızla düşürülmesi için acil “davranış değişikliği” çağrısında bulundu. Yakıt sarfiyatını düşürmek için uzaktan çalışma modeline geçilmesi ve otoyollardaki hız limitlerinin en az 10 kilometre düşürülmesi önerildi. Özel araç kullanımı yerine toplu taşımanın teşvik edilmesi gerektiği vurgulandı. IEA Başkanı Fatih Birol, “Talebi azaltmaya yönelik bu önlemler, tüketicileri ekonomik şoktan korumak ve enerji güvenliğini desteklemek için kritik bir araçtır” dedi.
HAVACILIKTA DEĞER KAYBI 50 MİLYAR DOLAR
Havacılık sektörü, Orta Doğu’daki savaşın tetiklediği enerji krizi, artan yakıt maliyetleri ve hava sahası kısıtlamaları nedeniyle pandemi dönemindeki gibi büyük bir krizle karşı karşıya. Savaş nedeniyle 50 binden fazla uçuş iptal edilirken bilet fiyatları hızla yükseliyor. Financial Times’ın haberine göre büyük havayolu şirketlerinin piyasa değerleri 20 günde 50 milyar dolar kayba uğradı. American Airlines’ın piyasa değeri pandemi dönemindeki seviyesine geriledi. Çoğu havayolu şirketi uzun mesafeli uçuşlarını azaltmaya başladı. United Airlines, maliyetler nedeniyle uçuş kapasitesini yüzde 5 azaltacağını açıkladı. Turizm kaynaklı kaybın da 12 milyar doları aştığı hesaplanıyor. Dünya Seyahat ve Turizm Konseyi (WTTC) verilerine göre, çatışmaların uluslararası ziyaretçi harcamalarına etkisi günlük en az 600 milyon dolar.
ATEŞ ALTINDA 55 SAATİN KAZANIMLARI
KÖRFEZ’DE GÜNLÜK KAYIP 2.3 MİLYAR DOLAR
Hürmüz Boğazı’nın kapanması nedeniyle Körfez ülkelerinden petrol ihracatı yüzde 60’tan fazla azalırken, bu durum söz konusu ülkelerin petrol ve doğal gaz gelirlerinde ciddi kayıplara yol açıyor. Anadolu Ajansı’nın (AA) “Körfez’de Savaşın Bilançosu” başlıklı dosya haberine göre, Körfez ülkelerinden yapılan petrol ihracatı günlük 25.1 milyon varilden 9.7 milyon varile geriledi. Türkiye Enerji Stratejileri ve Politikaları Araştırma Merkezi Başkanı Oğuzhan Akyener, “Suudi Arabistan, Birleşik Arap Emirlikleri, Katar, Kuveyt, Umman, Bahreyn ve Irak’ın enerji krizinden kaynaklı toplam kaybının günlük yaklaşık 2.3 milyar dolar olduğu tahmin ediliyor” dedi.
FOSİL YAKIT TARTIŞILIYOR
21. Yüzyıl Yenilenebilir Enerji Politika Ağı (REN 21) İcra Direktörü Rana Adip, fosil yakıtların sürekli çıkarılması, taşınması ve ticareti gerektiği için bu zincirin herhangi bir noktasında yaşanan aksamanın küresel ekonomi üzerinde geniş çaplı etkiler yarattığını vurguladı. Bu durum, yenilenebilir enerji kaynaklarına geçişin aciliyetini bir kez daha gözler önüne seriyor.
Fotoğraf: MALATYA BÜYÜKŞEHİR HABER
02:00
GÜNDEM
GÜNDEM
GÜNDEM
GÜNDEM
GÜNDEM
GÜNDEM
