Trump’ın İran Ateşinde Üç Yol Ayrımı: New York Times Analizi

0

BEĞENDİM

0

Amerika Birleşik Devletleri’nin İran ile artan geriliminin geleceği, dünya kamuoyunun gündemindeki yerini koruyor. New York Times gazetesi, İran’daki mevcut durumun ABD Başkanı Donald Trump için üç farklı senaryo sunduğunu analiz eden bir makaleye yer verdi. Makale, Merkezi Brüksel’de bulunan düşünce kuruluşu Uluslararası Kriz Grubu’nun İran Direktörü Ali Vaiz tarafından kaleme alındı. Vaiz, Trump’ın ulusa sesleniş konuşmasında İran karşısında taktiksel zaferler elde ettiğini belirtse de, başkomutan olarak olayların kontrolünü kaybettiği yönündeki tespitini vurguladı.

Vaiz’in makalesinde öne çıkan noktalardan biri, İran’daki çatışmanın temel sorununun ülkenin zarar görüp görmeyeceği değil, yaşanacak acının bir teslimiyete dönüşüp dönüşmeyeceği olduğu yönündeki tespiti oldu. Şu ana kadar böyle bir dönüşümün gerçekleşmediğini belirten Vaiz, rejim değişikliği hedefinin de Hamaney’in yerine başka bir ismin geçmesiyle anlamsızlaştığını ifade etti. İran’ın İsrail ve Körfez ülkelerine yönelik insansız hava aracı ve füze saldırılarını sürdürdüğüne ve Hürmüz Boğazı’ndaki trafiği kontrol altına almayı başardığına dikkat çekti. Konvansiyonel askeri çatışmalarda üstünlük kuramasa da, İran’ın çatışmayı uzatabileceği, maliyetini artırabileceği ve küresel ekonomiyi sekteye uğratabileceği öngörüsünde bulundu. Vaiz’e göre bu durum, zayıflamış bir ordunun ve ağır hasar görmüş bir devletin, rakiplerini rehin tutmak için kitle imha silahlarına ihtiyaç duymadığını da gösteriyor. Vaiz, bu sürecin İslam Cumhuriyeti’nin karşılaştığı zorlukları artırdığını ancak aynı zamanda İran liderlerinin kendilerini kuşatma altındaki bir ulusun işkencecileri değil, koruyucuları olarak yeniden konumlandırmalarına olanak sağladığını değerlendirdi.

Trump’ın önündeki üç temel seçenek ise şu şekilde sıralandı:

İlk seçenek, mevcut olayların daha da tırmandırılması ve Amerikan özel kuvvetlerinin İran’ın belirli noktalarına yönelik indirme harekatı başlatması olarak belirtildi. Bu senaryonun savaşı tamamen değiştireceği, İran’ın Hürmüz Boğazı’na mayın döşemesi, Amerikan askerlerini doğrudan hedef alması ve Körfez ülkelerinin altyapılarına yoğun saldırılar düzenlemesi gibi riskleri beraberinde getireceği ifade edildi. Vaiz, bu durumun bölge ülkelerini doğrudan çatışmanın içine çekeceği yorumunu yaptı.

İkinci seçenek, Trump’ın İran’ın kabiliyetlerini uzun vadede zayıflatarak savaşı daha sonra bitirmesi yönünde. Vaiz’e göre Trump’ın kısa vadeli planı bu olabilir. Ancak bu senaryonun, akan kanı durdurması durumunda bile, küresel ekonomi açısından felaket anlamına geleceği vurgulandı. Bunun nedeni, dünyanın, istediği zaman küresel ekonomiyi altüst edebileceğini gösteren, yaralı ve saldırgan bir İran ile karşı karşıya kalacak olması.

Son ve üçüncü seçenek ise bir anlaşma olarak öne çıkıyor. Ancak ABD ve İran’ın anlaşmanın şartları konusunda derin görüş ayrılıklarına sahip olması nedeniyle bu seçeneğin şu anda pek umut verici görünmediği belirtildi. Vaiz, bu sorunun çözümünün sadece silahların susturulmasıyla değil, altta yatan farklılıkları ele alan diplomatik bir çaba gerektirdiğini vurguladı. Vaiz’e göre en ideal çözüm, Hürmüz Boğazı’nın açık tutulması, İran’ın uranyum stoğu sorununa bir çözüm bulunması ve İran halkına yönelik yardım sözlerinin yerine getirilmesi. Bu hedeflere ancak müzakereler yoluyla ulaşılabileceği ifade edildi.

Fotoğraf: MALATYA BÜYÜKŞEHİR HABER