ABD’den Türkiye’ye Gelen Smyrna Antik Kenti Hazinesi: Heykel Başı Ana Vatanında

0

BEĞENDİM

0

Türkiye’nin kültürel mirasın korunması ve yasa dışı yollarla yurt dışına çıkarılan eserlerin geri iadesi konusundaki kararlı tutumu, uluslararası iş birlikleriyle somut sonuçlar vermeye devam ediyor. Bu kapsamda, İzmir’in antik kenti Smyrna kökenli olduğu bilimsel olarak tespit edilen değerli bir mermer heykel başı, yıllar sonra ait olduğu topraklara geri döndü. Eser, artık İzmir Arkeoloji Müzesi’nde ziyaretçilerin beğenisine sunuluyor.

Kültür ve Turizm Bakanı Mehmet Nuri Ersoy, sosyal medya üzerinden yaptığı duyuruyla müjdeli haberi paylaştı. Bakan Ersoy, “Müjdeli bir haberimiz daha var! ABD’nin Denver kentindeki Denver Art Museum koleksiyonunda bulunan ve Smyrna Antik Kenti kökenli olduğu bilimsel verilerle teyit edilen mermer heykel başının iadesini sağladık. 1934 tarihli raporlar ve uzman incelemeleriyle Smyrna Agora kazılarından geldiği ve Theodosius Dönemi’ne ait olduğu belirlenen eser, yasa dışı yollarla yurt dışına çıkarılmıştı. Denver Sanat Müzesiyle kurulan iş birliği ve yapıcı diyalog sayesinde eserimizi evine kavuşturduk. M.S. 5. yüzyıla tarihlenen eser bugün İzmir Arkeoloji Müzesi’nde sergileniyor. Bu süreçte emeği geçen Kültür Varlıkları ve Müzeler Genel Müdürlüğü ekiplerimize ve emeği geçen herkese teşekkür ediyorum. Kültürel mirasımızı kararlılıkla korumaya devam edeceğiz.” ifadelerini kullandı.

İADE SÜRECİNİN DETAYLARI VE ESERİN KİMLİĞİ

ABD’nin Colorado eyaletinde bulunan Denver Sanat Müzesi, koleksiyonunda yer alan ve Anadolu kökenli olduğu belirlenen mermer heykel başını Türkiye’ye iade etme niyetini Kültür ve Turizm Bakanlığı Kültür Varlıkları ve Müzeler Genel Müdürlüğü’ne bildirdi. Müze tarafından sunulan bilgilerde, eserin kökeninin Smyrna Agora kazılarından geldiği belirtildi. Ayrıca heykel başının, 1989 yılında Marie Therese Macy’nin malikanesinden bağış yoluyla Denver Sanat Müzesi koleksiyonuna dahil edildiği, Macy’nin ise 1946–1948 yılları arasında İstanbul’da ABD Başkonsolosu olarak görev yapan Clarence Edward Macy’nin eşi olduğu bilgisi paylaşıldı.

Bakanlık uzmanları tarafından yapılan incelemeler, müzeye iletilen verileri doğruladı. Eserin Smyrna Agora kazılarından elde edildiği, bu durumun 1934 tarihli Türk Tarih, Arkeologya ve Etnografya Dergisi’nde yayımlanan bir raporla da belgelendiği tespit edildi. Uzmanların bilimsel incelemeleri ve arşiv kayıtları, eserin Anadolu kökenli olduğunu ve yasa dışı yollarla yurt dışına çıkarıldığını kesin olarak ortaya koydu. Bu tespitlerin ardından Türkiye, eserin iadesini resmen talep etti ve yürütülen süreç uluslararası iş birliğiyle başarıyla tamamlandı.

Heykel başının üslup özellikleri, Theodosius Dönemi heykel sanatıyla olan ilişkisini ve Efes–Smyrna bölgesinde faaliyet gösteren bir atölyenin ürünü olduğunu gösteriyor. Bu bulgular, İzmir Kâtip Çelebi Üniversitesi öğretim üyesi Prof. Dr. Akın Ersoy ve Ankara Anadolu Medeniyetleri Müzesi uzmanlarınca hazırlanan raporlarda da desteklendi.

TARİHİ ESERİN ÖZELLİKLERİ VE SERGİ SÜRECİ

25 santimetre yüksekliğindeki mermer heykel başı, M.S. 5. yüzyılın ikinci yarısına tarihleniyor. Erkek portresi olarak tanımlanan eserin boyun kısmı kırık ve eksik durumda bulunuyor. Heykelde, saç ve kaş kıvrımları keskiyle özenle işlenmiş, göz bebekleri ise matkap darbeleriyle belirginleştirilmiş. Kısa sakallı portrede, gözlerin doğrudan izleyiciye yöneldiği ve yüz hatlarında güçlü bir ifade olduğu gözlemleniyor.

Dışişleri Bakanlığı aracılığıyla Türkiye’ye getirilen heykel başı, kökeni ve tarihsel önemi göz önünde bulundurularak İzmir Arkeoloji Müzesi’nde sergilenmeye başlandı.

ULUSLARARASI İŞ BİRLİĞİ VE KAÇAKÇILIKLA MÜCADELEDE BAŞARI

Türkiye’nin son yıllarda kültür varlıkları kaçakçılığıyla mücadele alanında yürüttüğü çalışmalar, uluslararası platformda giderek daha fazla karşılık buluyor. Müzelerin ve koleksiyonların gönüllü iade süreçlerine daha açık hale gelmesi, yürütülen politikaların somut ve başarılı sonuçları arasında yer alıyor. Smyrna kökenli mermer heykel başının Türkiye’ye iadesi de bu başarılı sürecin dikkat çeken örneklerinden biri olarak kayıtlara geçti. Bu tür iadeler, Türkiye’nin kültürel mirasının korunması ve gelecek nesillere aktarılması konusundaki kararlılığını bir kez daha gözler önüne seriyor.

Fotoğraf: MALATYA BÜYÜKŞEHİR HABER