Avrupa Havacılık Sektörü İflas Tehlikesiyle Karşı Karşıya: Yakıt Fiyatları Sektörü Çökertiyor

0

BEĞENDİM

0

Avrupa’nın önde gelen havayolu şirketlerinden Ryanair’in CEO’su Michael O’Leary, Orta Doğu’daki jeopolitik gerilimler ve Hürmüz Boğazı’nda yaşanan aksaklıklar nedeniyle fırlayan uçak yakıtı fiyatlarının, kıtadaki birçok havayolu şirketini iflasın eşiğine getirebileceği yönünde ciddi bir uyarıda bulundu. O’Leary, CNBC’ye verdiği röportajda, havacılık sektörünün Orta Doğu kaynaklı riskler ve artan maliyet baskılarıyla ciddi bir mücadele içinde olduğunu vurguladı.

Uçak yakıtının (Jet A-1) varil fiyatının 80 dolardan 150 doların üzerine çıktığına dikkat çeken O’Leary, “Eğer fiyatlar temmuz, ağustos ve eylül aylarında bu seviyelerde seyrederse, Avrupa’daki havayolu şirketlerinin peş peşe kepenk indirdiğini göreceğiz.” ifadelerini kullandı. İrlanda merkezli Ryanair’in, yakıt ihtiyacının yüzde 80’ini önceden belirlenmiş sabit fiyatlarla güvence altına aldığını belirten CEO, rakiplerinin zayıf fiyat sabitleme stratejileri nedeniyle ciddi finansal sıkıntılar yaşayacağını öngördüğünü dile getirdi. Bu durumun, Ryanair’in bilet fiyatlarını daha rekabetçi tutarak rakipler üzerindeki baskıyı daha da artıracağını söyledi.

O’Leary, başlangıçta haziran ayı için öngörülen jet yakıtı tedarik krizinin, yakıt şirketlerinden alınan bilgilere göre hafiflediğini de ekledi. Tedarikçilerle yapılan görüşmelerin, haziran sonuna kadar büyük bir kesinti yaşanmayacağı yönünde olduğunu belirten O’Leary, “Hürmüz Boğazı en kısa sürede trafiğe açılmalı. İngiltere gibi Kuveyt petrolüne bağımlı pazarlarda risk azalmış olsa da, durum hala hassasiyetini koruyor.” şeklinde değerlendirmede bulundu.

HÜRMÜZ BOĞAZI’NDAKİ BLOKAJ MALİYETLERİ ARTIRDI

Orta Doğu’da 28 Şubat’ta başlayan çatışmalar ve stratejik öneme sahip Hürmüz Boğazı’nın ticaret trafiğine kapanması, Avrupa enerji piyasaları ve havacılık sektörü üzerinde büyük bir şok etkisi yarattı. Uluslararası Hava Taşımacılığı Birliği (IATA) verileri, jet yakıtı fiyatlarında tarihi bir yükseliş yaşandığını gösteriyor. IATA Jet Yakıt Endeksi’ne göre, 27 Şubat’ta varil başına 99,4 dolar olan küresel jet yakıtı fiyatları, çatışmaların başlamasından yalnızca bir ay sonra, 3 Nisan itibarıyla yüzde 110 artışla 209 dolara fırladı. Kuzeybatı Avrupa’da navlun ve sigorta dahil (CIF) fiyatlar ise varil başına 216,9 dolara ulaşarak rekor kırdı. 24 Nisan itibarıyla fiyatlarda bir miktar gerileme yaşanarak 179,46 dolara düşse de, kriz öncesi seviyelerin oldukça üzerinde seyretmeye devam ediyor.

Krizin temelinde, küresel petrol ticaretinin en önemli geçiş noktalarından biri olan Hürmüz Boğazı’ndaki blokaj yatıyor. 28 Şubat’ta başlayan savaşın ardından ticaret akışının sekteye uğramasıyla, günlük yaklaşık 15 milyon varil ham petrol ve 5 milyon varil petrol ürünü sevkiyatında önemli kesintiler meydana geldi. Bu durum, havacılık sektöründe ciddi bir arz kısıtlamasına ve maliyet baskısına yol açtı. Orta Doğu’daki istikrarsızlık, yalnızca jet yakıtı fiyatlarını değil, doğal gaz ve ham petrol fiyatlarını da olumsuz etkiledi. Avrupa Birliği (AB), savaşın başladığı 28 Şubat’tan bu yana enerji ithalatı için yaklaşık 24 milyar avro ek maliyetle karşı karşıya kaldı.

SEKTÖRDE KESİNTİLER VE EK ÜCRETLER BAŞLADI

Avrupa Birliği (AB) rafinerileri, uçak yakıtı ihtiyacının yaklaşık yüzde 70’ini kendi kaynaklarından karşılayabilse de, kalan bölüm için büyük ölçüde Orta Doğu ve Körfez ülkelerine bağımlı durumda. Tedarik zincirindeki kırılma, bu rafinerilerde “kıtlık” riski doğurdu. Yakıt maliyetlerinin iki katına çıkması, Avrupa genelindeki havayolu şirketlerinin operasyonel dengelerini altüst ederken, şirketleri kapasite düşürmeye ve uçuş iptallerine zorladı.

Artan maliyet baskısı karşısında Avrupa’nın önde gelen havayolu şirketleri, operasyonel stratejilerini yeniden gözden geçiriyor. Alman havayolu şirketi Lufthansa, yakıt tasarrufu hedefleri doğrultusunda ekim ayına kadar 20 bin kısa mesafeli uçuşunu programından çıkardığını duyurdu. İngiltere merkezli düşük maliyetli havayolu şirketi EasyJet, mart ayında 25 milyon sterlin tutarında ek yakıt faturasıyla karşılaştığını açıkladı. Şirket, yılın ilk yarısı için 540 ila 560 milyon sterlin arasında zarar öngörürken, kapasite kesintilerine ek olarak bilet fiyatlarında artış sinyali verdi. İskandinavya Havayolları (SAS) maliyetler nedeniyle bin uçuşunu iptal ederken, Hollandalı KLM kapasitesini 80 uçuş azaltma kararı aldı. Air France-KLM Group ise artan giderleri dengelemek amacıyla uzun mesafeli uçuşlarda yolcu başına 100 avroluk “ek yakıt harcı” uygulamasına geçti.

BRÜKSEL DEVREYE GİRİYOR

Avrupa Birliği (AB), Orta Doğu’da derinleşen çatışmaların ve Hürmüz Boğazı’ndaki arz daralmasının tetiklediği enerji krizine karşı kapsamlı bir acil durum planı hazırladı. Havayolu şirketlerinin ve Uluslararası Enerji Ajansı (UEA) Başkanı Fatih Birol’un “Avrupa kısa sürede jet yakıtı kıtlığı riskiyle karşılaşabilir” uyarılarının ardından AB Komisyonu, “AccelerateEU” planını kamuoyuna sundu. İthal fosil yakıtlara bağımlılığın beş yıl içinde ikinci kez büyük bir krize yol açması üzerine hazırlanan plan, havalimanları ve havayolu şirketleri arasındaki koordinasyonu en üst düzeye çıkarmayı hedefliyor.

Plana göre, enerji alanında AB düzeyinde daha güçlü bir koordinasyon sağlanacak. Gaz depolarının doldurulması, petrol stoklarının kullanımı, ulusal acil önlemler ile jet yakıtı ve dizel arzının güvence altına alınması gibi alanlarda işbirliği artırılacak. Üye ülkelerin acil durum tedbirleri, petrol rafinerisi üretim kapasitesi de dahil olmak üzere yakından koordine edilecek. AB genelinde ulaşım yakıtlarının üretimi, ithalatı, ihracatı ve stok seviyelerini izlemek amacıyla yeni bir “Yakıt Gözlemevi” kurulacak. Bu mekanizma sayesinde olası yakıt kıtlıkları hızlı bir şekilde tespit edilecek ve acil durumlarda dengeli yakıt dağılımı sağlanacak. Komisyon, yüksek jet yakıtı fiyatları ve olası arz sıkıntılarının havacılık sektörü üzerindeki etkisini azaltmak için mevcut AB havacılık kurallarındaki esnekliklere açıklık getirecek. Enerji analistleri, AB’nin bu adımlarının stratejik önemine dikkat çekmekle birlikte, planın sınırlılıklarına da işaret ediyor. Uzmanlara göre “AccelerateEU”, jet yakıtı fiyatlarını doğrudan düşürmekten ziyade, arz zincirindeki kopmaları engellemeye ve olası bir fiziksel yakıt kıtlığının önüne geçmeye odaklanıyor.

Fotoğraf: MALATYA BÜYÜKŞEHİR HABER