Amerika Birleşik Devletleri ve İsrail’in İran’a yönelik başlattığı savaş, geride bıraktığımız bir ayda küresel dengeleri ve enerji piyasalarını derinden etkiledi. Savaşın ilk anlarından itibaren yaşanan kritik gelişmeler, ölümler, misillemeler ve stratejik hedeflerin vurulmasıyla dolu geçti.
Savaş, 28 Şubat sabahı saat 09.30’da Tahran, Kum, Kirmanşah, İsfahan ve Kerec’ten gelen saldırı haberleriyle resmen başladı. Amerika Birleşik Devletleri Başkanı Trump’ın “Destansı Öfke” adını verdiği harekat, sosyal medya üzerinden duyuruldu. Diplomatik çözüm vurgusu yapan Trump’ın, İsrail ile birlikte İran’a yönelik yoğun bombardımana başlaması dikkat çekti.
Savaşın ilk gününde yaşananlar, ülkenin güneyindeki Minab kentinde bir ilkokula isabet eden Tomahawk füzesiyle trajik bir boyut kazandı. Saldırıda, büyük çoğunluğu çocuk olmak üzere en az 175 sivil hayatını kaybetti. Aynı gün Lamerd’de bir spor salonuna yapılan saldırıda ise 10’lu yaşlarda 20 kız çocuğu yaşamını yitirdi.
Savaşın açılışında İran’ın lider kadrosu hedef alındı. Dini lider Ali Hamaney’in de bulunduğu Tahran’daki “Liderlik Evi” vuruldu. Trump, Hamaney’in öldüğünü sosyal medya üzerinden duyurdu. Aynı saldırıda Savunma Konseyi Başkanı Ali Şemhani, Savunma Bakanı Ali Nasırzade, Genelkurmay Başkanı Abdurrahman Musevi ve Devrim Muhafızları Komutanı Muhammed Pakpur gibi üst düzey isimlerin de hayatını kaybettiği açıklandı. Trump, ilk gün rejimin 43 üst düzey yetkilisinin öldürüldüğünü belirtti.
Tahran, aynı gün misillemelere başlayarak Amerika Birleşik Devletleri’nin Körfez ülkelerindeki askeri üslerini hedef aldı. Bahreyn’in başkenti Manama’daki Amerikan 5. Filo hizmet merkezi, Birleşik Arap Emirlikleri, Katar, Kuveyt, Suudi Arabistan, Umman ve Ürdün de İran misillemelerinin hedefi oldu. 1 Mart’ta Suudi Arabistan’daki Prens Sultan hava üssü ve Kuveyt’teki sivil bir limanda bulunan operasyon merkezi vuruldu, 6 Amerikan askeri öldü.
İsrail de savaşın ilk günlerinden itibaren İran’ın hedefindeydi. 1 Mart’ta Tel Aviv’de bir mahalleye yönelik füze saldırısında bir kadın hayatını kaybetti. 2 Mart’ta İsrail, Lübnan’da Hizbullah hedeflerini vurmaya başladı. Beyrut, Trablusşam, Sur, Sayda, Nebatiye ve Baalbek yoğun bombardıman altına alındı. Savaşta İran’dan sonra en çok kaybın Lübnan’da yaşandığı belirtildi. 2 Mart’ta İran, Kıbrıs adasının güneyinde İngiltere’ye ait Ağrotur hava üssünü kamikaze dronla hedef aldı, pistte hafif hasar oluştu.
4 Mart’ta İran’dan Türkiye hava sahasına yönelen balistik füzeler NATO tarafından engellendi. Ertesi gün İran’dan Azerbaycan’ın Nahçıvan bölgesine dron atıldı. Türkiye, 9 ve 13 Mart’ta da Türk hava sahasına yönelen İran füzelerinin engellendiğini bildirdi.
Savaşın ilk haftasında Amerika Birleşik Devletleri ve İsrail, İran’da 3 binden fazla hedefi vurdu. Devrim Muhafızları karargahı, hava savunma sistemleri, füze üsleri ve donanma gemileri saldırılara maruz kaldı. 4 Mart’ta Amerika Birleşik Devletleri, Sri Lanka açıklarında bir İran savaş gemisini torpido ile batırdı, en az 104 denizci öldü. İran ise Hürmüz Boğazı’ndaki tankerleri hedef alarak boğazı fiilen kapattı.
8 Mart’ta saldırılar enerji altyapısına yöneldi. İsrail’in Tahran’daki petrol depolama tesislerini vurması, savaşı yeni bir boyuta taşıdı. Tesislerde çıkan büyük yangınlar başkenti toksik duman ve yağmura maruz bıraktı.
8 Mart’ta Uzmanlar Konseyi, Hamaney’in oğlu Mücteba Hamaney’i yeni dini lider seçti. Mücteba Hamaney, 12 Mart’ta yaptığı açıklamada Hürmüz Boğazı’nın kapalı kalacağını ve bölge ülkelerine topraklarındaki Amerikan üslerini kapatmaları çağrısında bulundu. Yeni dini lider seçilmesine rağmen, siyasi yetkinin Ulusal Güvenlik Yüksek Konseyi Genel Sekreteri Ali Laricani’de olduğu iddia edildi. 17 Mart’ta Laricani, Devrim Muhafızları’na bağlı Besic Gücü Komutanı Gulam Rıza Süleymani ve İstihbarat Bakanı İsmail Hatib ile birlikte saldırıların hedefi oldu. Laricani’nin stratejik karar alma sorumluluğunu Meclis Başkanı Galibaf’ın üstlendiği öne sürüldü.
18 Mart’ta yeni bir eşik aşıldı. İsrail, İran’ın Asuliye kentinde Güney Pars doğalgaz sahası tesislerini dronla vurdu. Suudi Arabistan, Katar ve Birleşik Arap Emirlikleri’ndeki beş kilit enerji tesisi de füze saldırısına uğradı. Katar’ın Ras Laffan’daki LNG tesisinde ağır hasar meydana geldi ve 19 Mart’ta tesisin yeniden saldırıya uğradığı duyuruldu.
22 Mart’ta İran’dan İsrail’e yönelik en büyük saldırı gerçekleşti. İsrail’in güneyindeki Dimona ve Arad kentleri füzeyle vuruldu. Yerleşim yerlerine isabet eden füzeler büyük yıkıma yol açarken, bir kişi öldü, 160 kişi yaralandı.
Savaşın 15. gününde Amerika Birleşik Devletleri ve İsrail, İran petrolünün yüzde 90’ının geçtiği Hark Adası’nı bombaladı. Hürmüz Boğazı’nın fiilen kapanması, dünya petrol piyasalarını sarstı. Petrol fiyatları, çatışmanın başlamasından bu yana yaklaşık yüzde 40 artış gösterdi. İran Devrim Muhafızları, Hürmüz Boğazı’nın tamamen kapalı olduğunu ve boğazdan yapılacak her türlü geçişin sert karşılık bulacağını açıkladı. Bu gelişmeler yaşanırken, Amerikan Başkanı Trump’ın Hürmüz Boğazı’nı “Trump Boğazı” olarak adlandırması dikkat çekti.
Fotoğraf: MALATYA BÜYÜKŞEHİR HABER
02:00
DÜNYA
DÜNYA
DÜNYA
DÜNYA
DÜNYA
DÜNYA
