Gelenek Yaşıyor: Kim Olduğu Bilinmeden Yapılan İyilik Zimem Defteri Nedir?

0

BEĞENDİM

0

Osmanlı İmparatorluğu’ndan günümüze ulaşan ve Ramazan ayında yeniden gündeme gelen zimem defteri geleneği, yardımlaşma ve dayanışmanın en güzel örneklerinden birini teşkil ediyor. Kimliği belirsiz kişilerce yapılan bu iyilikler, ihtiyaç sahiplerinin borçlarının kimse tarafından bilinmeden silinmesi esasına dayanıyor. Bu kadim gelenek, “İyilik yap denize at, balık bilmezse halik bilir” düsturunun bir yansıması olarak yaşatılmaya devam ediyor.

Osmanlı döneminde “zimem defteri” olarak adlandırılan bu defterler, günümüzde “veresiye defteri” olarak da biliniyor. Dönemin ileri gelenleri ve hayırseverleri, Ramazan ayında tebdil-i kıyafetle bakkal ve manav gibi esnafların dükkanlarına giderek, kim olduğu bilinmeyen kişilerin borçlarının yazılı olduğu defter sayfalarını koparıp, “Silin borçlarını, Allah kabul etsin” diyerek sessizce ortadan kaybolurlardı. Bu sayede, borcu olan kişiler, borçlarının kim tarafından ödendiğini bilmeden rahat bir nefes alırlardı. Bu uygulama, “İnsanı yaşat ki devlet yaşasın” anlayışının bir tezahürü olarak, toplumsal dayanışmayı ve merhameti pekiştiriyordu.

Zimem defteri geleneği, sadece geçmişte kalmış bir uygulama değil. Günümüzde de pek çok şehirde ve kurumda bu geleneğin yaşatıldığına dair örnekler görmek mümkün. Yakın zamanda Ramazan Bayramı öncesinde Kozan’da Bakkallar ve Bayiler Odası öncülüğünde başlatılan bir uygulamayla, üç bakkalın veresiye defterindeki toplam 30 bin TL’lik borç, kimliği bilinmeyen hayırseverler tarafından kapatıldı. Bu sayede ihtiyaç sahibi aileler, bayram öncesinde borç yükünden kurtuldu.

Genç nesiller de bu kadim geleneği sahiplenerek yaşatmaya devam ediyor. Hatay’ın Narlıca Mahallesi’nde Antakya Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği Anadolu İmam Hatip Lisesi öğrencileri, Ramazan ayında anlamlı bir projeye imza attı. Öğrenciler, harçlıklarından biriktirdikleri 30 bin TL ile mahallelerindeki üç bakkalda bulunan ve depremzede ailelere ait toplam 10 ailenin borcunu ödediler. Borçları ödedikten sonra defterleri alıp imha eden gençler, bu iyilik hareketinin gizliliğini ve amacına uygunluğunu da sağlamış oldular. Bu tür girişimler, toplumsal iyilik ve yardımlaşma ruhunun gelecek nesillere aktarılmasında önemli bir rol oynuyor. Zimem defteri geleneği, sessiz sedasız yapılan iyiliklerin, en derin ihtiyaç anlarında bile bir umut ışığı olabileceğinin en güzel kanıtlarından biridir ve bu geleneğin yaşatılması, toplumsal bağlarımızı güçlendirmeye devam edecektir.

Fotoğraf: MALATYA BÜYÜKŞEHİR HABER