Nadir Demans Türü Belirdi: Hasta Tek Bir Sese Takıntı Geliştirdi

0

BEĞENDİM

0

Demans, yalnızca hafıza kaybıyla sınırlı olmayan, farklı belirtilerle kendini gösterebilen geniş bir yelpazedeki bilişsel bozuklukları ifade eder. Yeni bir vaka çalışması, nadir bir demans türü teşhisi konulan 68 yaşındaki bir erkeğin, belirli bir motor sesine karşı olağanüstü bir hayranlık geliştirdiğini ortaya koydu. Bu durum, yakın zamanda tanımlanan bir demans sendromunun önemli bir özelliğini vurguluyor olabilir.

Demans, günlük yaşamı olumsuz etkileyen ciddi bilişsel sorunları tanımlamak için kullanılan genel bir terimdir. En bilinen formu olan Alzheimer hastalığı genellikle hafıza kaybıyla ilişkilendirilse de, demansın diğer türleri farklı semptomlar sergileyebilir. Bu farklı türlerden biri olan frontotemporal demans, genellikle 65 yaşından önce ortaya çıkar ve beynin alın bölgesinin arkası ile kulakların üzerindeki frontal ve temporal lobları etkiler. Bu beyin bölgeleri kişilik, davranış, planlama, problem çözme, dil, bilgi işleme ve ses algısı gibi kritik işlevlerde rol oynar. Dolayısıyla, frontotemporal demans genellikle kişilik veya dil becerilerindeki değişikliklerle kendini gösterir. Frontotemporal demansın üç ana alt tipi bulunmaktadır: davranışsal varyant (kişilik ve davranış değişimleri), akıcı olmayan varyant (konuşma üretiminde zorluk) ve semantik varyant (kelime ve anlam bilgisinde bozulma). Ancak bazı araştırmacılar, dördüncü bir alt tipin de var olabileceği hipotezini öne sürmektedir.

ARAŞTIRMACILARIN “CP” OLARAK ADLANDIRDIĞI 68 YAŞINDAKİ HASTA, SPITFIRE SAVAŞ UÇAKLARININ MOTOR SESLERİNE KARŞI SIRADIŞI BİR İLGİ GELİŞTİRDİ. EŞİ, BU DAVRANIŞI DEMANS TEŞHİSİNDEN YAKLAŞIK İKİ YIL ÖNCE FARK ETTİ. BİR HAVAALANINA YAKIN YAŞAYAN CP, ESKİ SAVAŞ UÇAKLARI EVLERİNİN ÜZERİNDEN GEÇTİĞİNDE YAPTIĞI HER İŞİ BIRAKIP DIŞARI KOŞUYOR, UÇAKLARA EL SALLIYOR VE MOTOR SESLERİNİ DUYDUĞUNDA MUTLULUKTAN GÖZYAŞI DÖKÜYORDU. HASTALIK ÖNCESİNDE BÖYLE BİR İLGİSİ HİÇ OLMAMIŞTI. İLGİNÇ OLAN, BU İLGİNİN SON DERECE SPESİFİK OLMASIDIR. CP DİĞER UÇAK SESLERİNE TEPKİ VERMİYOR, GENEL OLARAK UÇAKLARA YA DA ARAÇLARA ÖZEL BİR MERAK GÖSTERMİYORDU. BUNUN YANINDA KUŞ SESLERİNDEN VE TİZ SESLİ İNSANLARDAN RAHATSIZ OLMAYA BAŞLAMIŞTI. MÜZİK KONUSUNDA DA AŞIRI SEÇİCİ HALE GELEREK COVER PARÇALARI SEVMİYOR, YALNIZCA ORİJİNAL KAYITLARI TERCİH EDİYORDU.

MOTOR SESLERİNE DUYDUĞU İLGİNİN BAŞLAMASINDAN BİRKAÇ YIL ÖNCE CP’DE BELİRGİN KİŞİLİK DEĞİŞİMLERİ ORTAYA ÇIKTI. DAHA SİNİRLİ VE HUYSUZ HALE GELDİ, ÇEVRESİNE KARŞI DUYGUSAL OLARAK UZAKLAŞTI VE SOSYAL DAVRANIŞLARINI KONTROL ETMEKTE ZORLANMAYA BAŞLADI. ÖRNEĞİN AİLEDE YAŞANAN BİR ÖLÜME KAYITSIZ KALMASI VEYA KONUŞAN İNSANLARIN SÖZÜNÜ SIK SIK KESMESİ, HASTALIK ÖNCESİNDE HİÇ GÖSTERMEDİĞİ DAVRANIŞLARDI. AYRICA MİZAH ANLAYIŞINI KAYBETTİ, TATLI YİYECEKLERE DÜŞKÜNLÜK GELİŞTİRDİ, SATRANÇ VE KELİME BULMACALARINA TAKINTILI HALE GELDİ. DİKKAT ÇEKİCİ BİÇİMDE HAFIZASINDA VEYA DİL YETİLERİNDE BELİRGİN BİR SORUN GÖRÜLMEDİ.

BELİRTİLERİN BAŞLAMASINDAN YAKLAŞIK BEŞ YIL SONRA CP’YE DAVRANIŞSAL VARYANT FRONTOTEMPORAL DEMANS TEŞHİSİ KONDU. ANCAK ARAŞTIRMACILAR HASTANIN ASLINDA “SAĞ TEMPORAL VARYANT” OLARAK ADLANDIRILAN DAHA YENİ BİR ALT TİPE SAHİP OLDUĞUNU DÜŞÜNÜYOR. BU İSİM, BEYİN DOKUSU KAYBININ ÇOĞUNLUKLA SAĞ TEMPORAL LOBDA GÖRÜLMESİNDEN GELİYOR. BU BÖLGE ÖZELLİKLE SOSYAL İPUÇLARI GİBİ SÖZSÜZ BİLGİLERİ ANLAMADA VE KAVRAMLARA ANLAM YÜKLEMEDE ÖNEMLİ ROL OYNUYOR. BEYİN TARAMALARI, CP’NİN BU BÖLGESİNDE CİDDİ DOKU KAYBI OLDUĞUNU GÖSTERDİ.

ARAŞTIRMACILARA GÖRE BU VAKA, DEMANSIN İNSANLARIN SESLERİ ALGILAMA BİÇİMİNİ DEĞİŞTİREBİLECEĞİNİ DE GÖSTERİYOR. İŞİTME KAYBI İLE DEMANS ARASINDA UZUN SÜREDİR BİR BAĞLANTI BİLİNSE DE, İLİŞKİNİN YÖNÜ HALA TARTIŞMALI. MEDYADA SIKÇA İŞİTME KAYBININ DEMANSA YOL AÇTIĞI ÖNE SÜRÜLSE DE, BAZI BİLİM İNSANLARI DEMANSIN İŞİTSEL DEĞİŞİMLERE NEDEN OLABİLECEĞİNİ DÜŞÜNÜYOR. CP’NİN YALNIZCA HASTALIK BAŞLADIKTAN SONRA BELİRLİ SESLERE KARŞI AŞIRI İLGİ GELİŞTİRMESİ BU İHTİMALİ DESTEKLEYEN BİR ÖRNEK OLARAK DEĞERLENDİRİLİYOR. ALZHEİMER ARAŞTIRMALARI DA BENZER ŞEKİLDE, ARKA PLAN GÜRÜLTÜSÜ İÇİNDEN TEK BİR SESİ AYIRT EDEBİLME YETİSİNDE BOZULMANIN DEMANSIN YAYGIN BELİRTİLERİNDEN BİRİ OLDUĞUNU GÖSTERİYOR. BU VAKA, DEMANSIN FARKLI YÜZLERİNİ VE İNSAN BİLİŞSEL FONKSİYONLARI ÜZERİNDEKİ ÇEŞİTLİ ETKİLERİNİ GÖZLER ÖNÜNE SEREREK ALANI DAHA DERİN ARAŞTIRMALARA TEŞVİK EDİYOR.

Fotoğraf: MALATYA BÜYÜKŞEHİR HABER