Sosyal Medya Sahte Savaş Görüntüleriyle Dolup Taşıyor: İran-İsrail Geriliminde Bilgi Savaşı Yeni Boyut Kazandı

0

BEĞENDİM

0

İran ile ABD ve İsrail arasındaki çatışmaların tırmandığı günlerde, sosyal medya platformlarında dolaşıma giren görüntülerin büyük bir kısmının gerçek olmadığı ortaya çıktı. Bu durum, Ortadoğu’yu bölgesel bir savaşın eşiğine getirirken, bilgi savaşının da yeni bir aşamaya geçtiğini gösteriyor.

En dikkat çekici örneklerden biri, İran’ın resmi yayın organlarından biri olan Tehran Times tarafından paylaşılan ve Katar’daki bir Amerikan radar sisteminin İran’a ait bir insansız hava aracı saldırısıyla hasar gördüğünü iddia eden uydu görüntüsü oldu. Ancak Financial Times’ın yaptığı detaylı analiz, bu görüntünün aslında Bahreyn’deki bir bölgenin yapay zeka kullanılarak değiştirilmiş bir versiyonu olduğunu ortaya koydu. Gerçek uydu verileri radar sisteminde bir hasar olduğunu doğrulasa da, internette yayılan görsel manipüle edilmişti. Bu sahte görüntü, yaklaşık bir milyon kez izlenerek geniş kitlelere ulaştı.

Uzmanlar, bu tür durumların, özellikle üretken yapay zeka araçlarının yaygınlaşmasıyla birlikte, gerçek ile kurgu arasındaki sınırın giderek bulanıklaştığına işaret ettiğini belirtiyor. Açık kaynak istihbarat araştırmacısı Brady Africk, uydu görüntülerinin geleneksel olarak yüksek teknolojiyle elde edilmesi nedeniyle insanlar tarafından güvenilir kabul edildiğini, ancak yapay zekanın bu güveni zayıflattığını vurguluyor. Online araştırma uzmanı Henk van Ess ise, geçmişte bu tür sahte uydu görüntülerini üretmenin ileri düzeyde teknik kapasite gerektirdiğini, ancak günümüzde ücretsiz yapay zeka araçlarına erişimi olan herkesin bu tür içerikler üretebildiğini ifade ediyor.

Yanlış bilginin yayılması sadece sahte uydu fotoğraflarıyla sınırlı kalmıyor. 2025’teki İsrail-İran çatışması sırasında İsrail’de büyük yıkım yaşandığını gösteren yapay zeka videoları dolaşıma girerken, İsrail yanlısı hesapların da İran’daki eski protesto görüntülerini güncel olaylar gibi paylaştığı görüldü. Doğrulama platformu GeoConfirmed, çatışma dönemlerinde sahte veya bağlamından koparılmış videoların hızla arttığını vurguluyor.

Daha da çarpıcı bir örnek, Tel Aviv’in İran füzeleriyle vurulduğunu iddia eden bir videonun viral hale gelmesiydi. Ancak yapılan incelemeler, bu görüntülerin aslında Maraş depremlerine ait olduğunu ortaya koydu. Bazı görüntüler ise doğrudan video oyunlarından alınmıştı. Bir savaş gemisinin bir uçağı vurduğu iddia edilen ve milyonlarca kez izlenen çarpıcı bir klip, popüler savaş simülasyonu War Thunder adlı video oyunundan alınmış çıktı.

Sorunu daha da karmaşıklaştıran bir diğer faktör ise yapay zeka destekli arama ve analiz araçlarının üretebildiği hatalı sonuçlar. NewsGuard ve ABC News Verify tarafından yapılan incelemeler, bazı yapay zeka araçlarının eski yangın görüntülerini İran saldırısı sonrası sahneler olarak tanımladığını veya video oyunundan alınan kayıtları gerçek askeri operasyon görüntüsü gibi sunduğunu gösterdi.

Uzmanlar, insanların haber tüketim alışkanlıklarının da yanlış bilginin yayılmasını kolaylaştırdığına dikkat çekiyor. Dijital medya uzmanı TJ Thomson, çoğu kişinin içerikleri küçük telefon ekranlarında hızlıca kaydırarak tükettiğini ve bu durumun detaylı doğrulama yapmayı zorlaştırdığını belirtiyor. Günlük milyarlarca görüntü ve yüz binlerce saatlik video üretilmesi ve tüketilmesinin, gerçekleri ayırt etmeyi daha da güçleştirdiği ifade ediliyor.

Bu gelişmeler karşısında sosyal medya platformları da bazı önlemler almaya başladı. X platformu, silahlı çatışmalarla ilgili yapay zeka üretimi videoları açıkça belirtmeden paylaşan kullanıcıların gelir paylaşımı programından 90 gün uzaklaştırılacağını ve tekrar eden ihlallerde kalıcı yasak uygulanacağını duyurdu. Platform ayrıca viral içeriklere doğrulama notları ekleyen “community notes” (topluluk notları) sistemini genişletti.

Bazı ülkeler de hukuki adımlar atmaya hazırlanıyor. Birleşik Arap Emirlikleri’nde (BAE) Dubai polisi, söylenti ve dezenformasyon yayan kişilerin en az 200 bin dirhem para cezasıyla karşılaşabileceği uyarısında bulundu. Bu tür adımlar, bilgi kirliliğinin önüne geçme çabalarının bir parçası olarak değerlendiriliyor.

Fotoğraf: MALATYA BÜYÜKŞEHİR HABER