SpaceX Roketi Lityum Bulutuyla Üst Atmosferi Kirletti

0

BEĞENDİM

0

SpaceX’e ait bir Falcon 9 roketinin atmosfere geri dönüşü sırasında, Avrupa üzerinde yaklaşık 100 kilometre yükseklikte büyük bir lityum bulutu oluştuğu tespit edildi. Bilim insanları, bu olayın uzay enkazının yeniden girişinin üst atmosferde kirliliğe yol açtığına dair ilk kanıt niteliği taşıdığını belirtti. Yaklaşık bir yıl önce gerçekleşen bu olayda, 23 adet Starlink uydusunu yörüngeye bırakan roketin üst aşaması kontrolsüz bir şekilde atmosfere geri dönmüştü. Yüzlerce benzer görevden biri olan bu rutin geri dönüş, Avrupa semalarında kayda değer boyutlarda bir lityum ve başka kirletici maddelerden oluşan bir bulut meydana getirdi. Bu bulutun varlığı, hakemli bir yayın olan Communications Earth & Environment dergisinde yer alan yeni bir bilimsel makaleyle detaylandırıldı.

Uydu fırlatmalarındaki hızlı artış, bilim dünyasında Dünya’nın üst atmosferi üzerindeki çevresel etkiler konusunda ciddi endişelere neden oluyor. SpaceX’in yanı sıra birçok özel şirket ve devlet de kendi uydu ağlarını kurma planları yapıyor. Uyduların sınırlı kullanım ömrü, sürekli olarak yeni fırlatmalar gerektiriyor ve bu durum, atmosfere kontrolsüz kimyasal madde salınımı riskini artırıyor. Araştırmacılar, Almanya’daki bir rezonans lidar sistemi kullanarak, İrlanda’nın batısında roketin atmosfere kontrolsüz inişi sırasında oluşan büyük lityum bulutunu gözlemlediler.

Falcon 9 roketlerinin üst aşamaları, ağırlık optimizasyonu amacıyla havacılık standartlarına uygun özel bir alüminyum-lityum alaşımından üretiliyor. Atmosfere yeniden giriş sırasında yüksek sıcaklıklara maruz kalan bu alaşım parçalanarak metal ve oksit bileşiklerinin atmosfere yayılmasına sebep oluyor. Bilim insanları, bu gözlemin uzay enkazının üst atmosfer kirliliğine etkisine dair ilk ölçüm ve kanıt olduğunu vurguluyor. Şu an için bu kirleticilerin atmosferin iklim ve sıcaklık düzenleme mekanizmaları üzerindeki kesin etkileri tam olarak bilinmiyor. Ancak artan uydu trafiği ve yeniden giriş olayları düşünüldüğünde, uzmanlar üst atmosfer kirliliğinin gelecekte önemli bir bilimsel ve çevresel gündem maddesi haline geleceği öngörüsünde bulunuyor.

Fotoğraf: MALATYA BÜYÜKŞEHİR HABER