Yapay zeka teknolojilerinin hızla geliştiği günümüzde, fikri mülkiyet hakları ve veri güvenliği konuları ön plana çıkıyor. Bu çerçevede, önde gelen Amerikan yapay zeka geliştiricilerinden Anthropic, Çinli teknoloji şirketlerini, geliştirdiği gelişmiş dil modellerinden izinsiz ve sistematik veri çekerek kendi ürünlerini oluşturmakla suçladı. Şirket, bu eylemleri “endüstriyel ölçekte veri sızdırma” olarak tanımlayarak, Çinli DeepSeek, Moonshot AI ve MiniMax gibi firmaları hedef gösterdi. Anthropic’in kamuoyuna duyurduğu bilgilere göre, bu firmalar, Claude adlı yapay zeka sistemlerinin kullanım koşullarını ve coğrafi erişim kısıtlamalarını aşarak, yaklaşık 24 bin farklı sahte hesap üzerinden Claude ile 16 milyondan fazla etkileşimde bulundu. Bu yoğun etkileşimlerin temel amacının, Claude’un sahip olduğu bilgi birikimini ve yanıt üretme mekanizmalarını kopyalamak olduğu iddia ediliyor.
Model damıtma (distillation) olarak bilinen teknik, yapay zeka alanında yaygın olarak kullanılan bir yöntemdir. Bu yöntemde, büyük ve karmaşık bir yapay zeka modelinin (öğretmen model) öğrendiği bilgileri ve örüntüleri, daha küçük ve daha verimli bir modele (öğrenci model) aktarması hedeflenir. Bu sayede, yüksek hesaplama gücü gerektiren gelişmiş modellerin daha az kaynakla çalışabilen versiyonları üretilebilir. Bu durum, mobil cihazlar veya daha mütevazı sunucular üzerinde çalışabilen yapay zeka uygulamalarının geliştirilmesine olanak tanır. Geleneksel denetimli öğrenme yöntemlerinin aksine, model damıtma sürecinde öğrenci model sadece doğru yanıtı değil, aynı zamanda öğretmen modelin yanıtlarının olasılık dağılımını ve ince ayarlı çıktılarını da taklit etmeye çalışır. Bu, öğrenci modelin sadece neyi bileceğini değil, aynı zamanda nasıl düşündüğünü ve farklı seçenekleri nasıl değerlendirdiğini de öğrenmesini sağlar. Bu yöntem, performans kaybını minimize ederek daha kompakt ve kaynak dostu modeller oluşturmak için meşru bir yol olarak kabul edilse de, mevcut bir modelin çıktılarının sistematik olarak toplanıp yeni bir modelin eğitiminde kullanılması, fikri mülkiyet ihlali tartışmalarını da beraberinde getirmektedir. Anthropic, bu tür veri toplama faaliyetlerinin, “hidra kümeleri” olarak adlandırdığı dağıtık altyapılar üzerinden yürütüldüğünü belirtiyor. Saldırıların, küçük değişiklikler yapılmış komutlar göndererek model yanıtlarının toplanması ve bu yanıtların yeni modelleri eğitmek amacıyla kullanılması şeklinde gerçekleştiği ifade ediliyor.
Anthropic, bu tür izinsiz yöntemlerle elde edilen ve “damıtılmış” olarak nitelendirilen yapay zeka modellerinin, gerekli güvenlik önlemlerinden yoksun olabileceği ve bu durumun siber saldırılar, geniş çaplı dezenformasyon kampanyaları veya kitlesel gözetim gibi ciddi riskleri beraberinde getirebileceği uyarısında bulunuyor. Şirket, “Yasa dışı biçimde damıtılmış modeller gerekli güvenlik bariyerlerinden yoksundur ve ciddi ulusal güvenlik riskleri yaratır” şeklinde bir açıklama yaparak, bu tür modellerin açık kaynak olarak paylaşılması durumunda risklerin daha da artacağını vurguluyor. Bu gelişmeler, yapay zeka alanında ulusal güvenlik endişelerinin ne kadar büyük olduğunu da gözler önüne seriyor. Anthropic’in en büyük rakiplerinden OpenAI de kısa süre önce ABD Temsilciler Meclisi’ne sunduğu bir raporda, Çinli aktörlerin gelişmiş yapay zeka modellerinden bilgi çıkarma yöntemlerinin giderek daha sofistike hale geldiğini belirtmişti. OpenAI, özellikle DeepSeek modellerinin kimya ve biyoloji gibi hassas alanlarda yeterli güvenlik önlemlerini barındırmadığını iddia etmişti.
Öte yandan, Anthropic ve diğer büyük Amerikan yapay zeka şirketleri de kendi modellerini eğitirken telif hakkıyla korunan içerikleri izinsiz kullandıkları gerekçesiyle çok sayıda dava ile karşı karşıya kalıyor. ABD mahkemeleri, yapay zeka modellerinin kamuya açık veya telifli verilerle rıza alınmadan eğitilmesinin hukuki boyutlarını değerlendirmeye devam ediyor. Örneğin, üç Amerikalı yazar, Anthropic’in Claude modelini eğitirken eserlerini ve binlerce başka kitabı izinsiz kullandığı iddiasıyla dava açtı. Bu dava dosyasında, Anthropic’in korsan veri kaynaklarından milyonlarca kitabı indirerek Claude’un eğitiminde kullandığı iddia ediliyor. Müzik endüstrisinden önemli şirketler de (Universal Music Group ve Concord Music Group gibi) Anthropic’e karşı, Claude modelini eğitirken 20 binden fazla telifli şarkı sözünü ve nota bilgisini izinsiz kullandığı iddiasıyla yaklaşık 3 milyar dolarlık tazminat talebinde bulundu. Ayrıca, Reddit gibi platformlar da Anthropic’i kullanıcı yorumlarını izinsiz kazıyarak (scraping) veri toplamak ve modellerini eğitmek için kullanmakla suçlamış durumda; bu dava, telif hakkı ihlallerinin yanı sıra kullanıcı sözleşmesi ve veri kullanımı ihlali iddialarını da içeriyor. OpenAI da benzer şekilde, ABD’de birleştirilmiş 16 ayrı telif hakkı davasının merkezinde yer alıyor.
Bu karmaşık hukuki ve etik tartışmaların ortasında, Anthropic’in geliştirdiği Claude modeli, ABD ordusunun gizli sistemlerinde kullanılan tek yapay zeka modeli olma özelliğini taşıyor. Claude’un daha önce Venezuela lideri Nicolás Maduro’ya yönelik bir operasyonda kullanıldığına dair haberler de basına yansımıştı. Ancak, Anthropic’in kullanım kuralları, Claude’un şiddeti teşvik etmek, silah geliştirmek veya gözetim faaliyetleri yürütmek amacıyla kullanılmasını yasaklıyor. Bu durum, şirketin son dönemde Pentagon ile gerilim yaşamasına neden oluyor. Axios’a konuşan Pentagon yetkilileri, bakanlığın Anthropic’i “riskli” olarak etiketleme tehdidinde bulunduğunu öne sürdü. Eğer bu etiketleme gerçekleşirse, Anthropic ABD içinde Çinli bir şirketmiş gibi muamele görecek ve bu durum, ABD ordusuyla iş yapmak isteyen diğer şirketlerin Anthropic ile olan bağlarını koparmasına yol açabilir. Anthropic’in Çinli yapay zeka firmalarına yönelik suçlamaları da tam olarak bu hassas dönemde gündeme gelmiş oldu. Yapay zeka alanında ABD ile Çin arasındaki rekabetin giderek kızışması, sektördeki oyuncuların ulusal güvenlik boyutunu daha fazla vurgulamasına neden oluyor.
Fotoğraf: MALATYA BÜYÜKŞEHİR HABER
03:11
TEKNOLOJİ
TEKNOLOJİ
TEKNOLOJİ
TEKNOLOJİ
TEKNOLOJİ
TEKNOLOJİ
