Dijital Sistemlerin Kurbanı Olabilir: Raflar Dolu Ama Gıda Erişilemez Hale Gelebilir

Gıda tedarik zincirleri artık dijital sistemlere ve algoritmalara bağımlı hale geldi. Bu durum, raflar dolu olsa bile yiyeceklere erişimi engelleyebilir. Siber saldırılar, yapay zeka kararları ve insan faktörünün süreçten çıkarılması gıda güvenliği için ciddi riskler oluşturuyor.

BEĞENDİM

Ulusal Araç ve Yeni Teknolojiler Platformu

En Lezzetli ne varsa enlezzetlisi.com’da

Modern gıda tedarik zincirleri, tarlaların ötesinde veritabanları ve algoritmalarla şekilleniyor. Dışarıdan bakıldığında süpermarket rafları dolu görünse de, bu sistemlerin altında ciddi bir dijital baskı ve kırılganlık yatıyor. Yeni analizler, gıda arzının artık dijital sistemlere bağımlı hale geldiğini gösteriyor.

Durham Üniversitesi’nden araştırmacı Mohammed F. Alzuhair, The Conversation’da yayımlanan yazısında, “Günümüzde gıda maddeleri, tedarik zinciri boyunca ancak dijital sistemler tarafından tanındığı sürece hareket edebiliyor. Eğer dijital bir sistem bir sevkiyatı onaylayamazsa, o gıda sigortalanamaz, satılamaz, dağıtılamaz ve pratikte ‘kullanılamaz’ hale gelir” diyerek mevcut durumu özetliyor.

Bu sistemlerin en büyük zayıflıklarından biri siber saldırı riski. ABD’deki market zincirlerine yönelik son siber saldırılar, fiziksel stoklar mevcutken bile online siparişlerin ve teslimatların durmasına yol açmıştı.

Kararlar İnsan Yerine Yapay Zeka Tarafından Alınıyor

Kritik kararlar artık insanlar tarafından değil, şeffaf olmayan yapay zeka sistemleri tarafından veriliyor. Verimlilik adına, sistemin çökmesi durumunda devreye girecek insan odaklı yedekleme prosedürleri ve kağıt üzerindeki işlemler de giderek ortadan kaldırılıyor.

“Hayalet” Depolar ve Eğitimli Personel Eksikliği

2021’de dev et üreticisi JBS Foods’a yönelik fidye yazılımı saldırısı, bu tehlikenin somut bir örneğiydi. Tesisler tam kapasiteyle çalışmaya hazır olsa da, dijital onay sistemlerinin çökmesi operasyonları durdurdu. Dijital kayıtlar ile fiziksel gerçeklik arasındaki farkın açılması durumunda, sadece 72 saat içinde manuel müdahale gerekiyor. Ancak bu müdahaleyi yapacak eğitimli personel sayısı giderek azalıyor.

Alzuhair, “Sektördeki en büyük risklerden biri, personelin artık sistemleri manuel olarak geçersiz kılma eğitimi almaması. Şirketler maliyetten kaçınmak için insan faktörünü süreçten çıkarıyor” diye belirtiyor. Sonuç olarak, sistem çöktüğünde müdahale edecek yetkinlikte kimse kalmıyor. Yüklenmiş kamyonlar bile dijital “izin kodları” çalışmadığı için beklemek zorunda kalabiliyor. Gıda güvenliği, artık bir arz sorunu olmaktan çıkıp bir yetkilendirme sorununa dönüşmüş durumda.

Fotoğraf: MALATYA BÜYÜKŞEHİR HABER