İran ile ABD-İsrail arasındaki gerilimin tırmanması, küresel enerji piyasalarında çalkantılara neden oldu. İran’ın stratejik Hürmüz Boğazı’nda ilan ettiği “geçiş yasağı” kararı, petrol ve doğal gaz fiyatlarında önemli artışları tetikledi. ABD ve İsrail’in İran’a yönelik gerçekleştirdiği saldırılarla başlayan çatışmaların genişlemesi, enerji borsalarında sert dalgalanmalara yol açtı. Bu durum, petrol ve doğal gaz fiyatlarının hızla yükselmesine neden olurken, Hürmüz Boğazı üzerinden yapılan sevkiyatlar da durma noktasına geldi.
BEŞ GÜNDE YÜZDE 15 YÜKSELİŞ KAYDEDİLDİ
Savaşın başlamasının ardından geçen kısa sürede enerji emtialarında ciddi bir değer artışı yaşandı. Brent petrolün varil fiyatı yüzde 6’lık bir artışla 84,33 dolara, ABD ham petrolü ise aynı oranda yükselerek 77,19 dolara ulaştı. Bu artışla birlikte Brent petrol, Ocak 2025’ten bu yana en yüksek kapanış seviyesini gördü. Savaşın başladığı cumartesi gününden itibaren petrol fiyatlarında toplamda yaklaşık yüzde 15’lik bir yükseliş kaydedildi.
HÜRMÜZ BOĞAZI’NIN KAPANMASI KÜRESEL TİCARETİ TEHDİT EDİYOR
Küresel enerji ticaretinin can damarı olan Hürmüz Boğazı’ndaki tanker trafiği, yaşanan gelişmeler nedeniyle durma noktasına geldi. Dünya petrol ve sıvılaştırılmış doğal gaz (LNG) sevkiyatının yaklaşık yüzde 20’sinin gerçekleştiği bu dar geçitteki hareketliliğin kesilmesi, piyasalarda endişe yaratıyor. İran Devrim Muhafızları’ndan yapılan açıklamada, bölgeden geçmeye çalışan gemilerin hedef alınacağı ve “ciddi bir karşılık göreceği” belirtildi. İran’ın daha sonra “geçiş yasağı” ilan etmesine rağmen, uyarıları dikkate almayarak boğazdan geçmeye çalışan 10 petrol tankerini vurduğunu duyurması, durumu daha da gerginleştirdi. Bu gelişmeler üzerine sigorta şirketlerinin artan riskler nedeniyle bölgedeki sevkiyatları sigortalamayı durdurması, çok sayıda tankerin alternatif rotalara yönelmesine neden oldu. Küresel deniz taşımacılığı şirketleri de boğazdan geçişleri geçici olarak askıya aldı.
ENERJİ ALTYAPISI DA ÇATIŞMALARIN HEDEFİNDE
Çatışmaların enerji altyapısını da hedef alması, piyasalardaki panik havasını daha da artırdı. İran, Basra Körfezi’nde enerji tesislerini ve tankerleri hedef alırken, Katar da tesislerine yönelik saldırılar sonrası LNG üretimini durdurmak zorunda kaldı. İsrail, bazı gaz sahalarında üretimi askıya alırken, Suudi Arabistan en büyük rafinerilerinden birini kapattı. Irak ise ihracat sıkıntısı nedeniyle günlük petrol üretimini yaklaşık 1,5 milyon varil azalttı. Suudi petrol devi Aramco’nun ise bazı sevkiyatlarını Hürmüz yerine Kızıldeniz üzerinden yönlendirmeye çalıştığı bildirildi.
GAZ FİYATLARINDA ÜÇ YILIN ZİRVESİ GÖRÜLDÜ
Savaşın etkisi sadece petrol piyasasıyla sınırlı kalmadı. İngiltere’de referans doğal gaz fiyatı son üç yılın en yüksek seviyesine ulaşırken, Avrupa ve Asya’daki LNG fiyatları da sert bir yükseliş kaydetti. ABD’de dizel vadeli kontratları yüzde 10’a yakın artışla Ekim 2023’ten bu yana en yüksek seviyeye çıktı. Benzin fiyatlarında da artışlar gözlemlendi. Uzmanlar, enerji maliyetlerindeki bu yükselişin küresel enflasyonu yeniden tetikleyebileceği konusunda uyarıyor.
PETROL FİYATLARI 100 DOLARIN ÜZERİNE ÇIKABİLİR UYARISI
Goldman Sachs ve Wood Mackenzie gibi önde gelen finans kuruluşları, Basra Körfezi’nde yaşanabilecek uzun süreli bir arz kesintisinin petrol fiyatlarını varil başına 100 doların üzerine çıkarabileceği tahmininde bulunuyor. Ancak ABD kaya petrolü üreticileri, mevcut fiyat artışlarına rağmen üretimi kısa vadede önemli ölçüde artırmanın mümkün olmadığını belirtiyor. Sektör temsilcileri, yeni üretimin devreye girmesinin aylar sürebileceğini ifade ediyor. Uluslararası Enerji Ajansı’na göre, kısa vadede ABD’de devreye girmeyi bekleyen kuyular, üretimi günde en fazla yaklaşık 400 bin varil artırabilir. Bu rakam, Körfez’den ihraç edilen günlük yaklaşık 20 milyon varillik petrol hacmi göz önüne alındığında oldukça sınırlı kalıyor.
TANKER TAŞIMACILIĞINDA REKOR PAHALILIK YAŞANIYOR
Yaşanan çatışmalar nedeniyle petrol taşımacılığı maliyetleri de hızla yükseldi. Orta Doğu’dan Çin’e petrol taşıyan bir tankerin günlük kiralama bedeli 400 bin doların üzerine çıkarak rekor seviyeye ulaştı. Bu durumun ana nedenlerinden biri, sigorta ücretlerindeki hızlı artış oldu. ABD Başkanı Donald Trump, Hürmüz Boğazı’ndan geçecek gemilere ABD koruması ve sigorta primi desteği sağlanacağını belirtti. Uzmanlar, enerji fiyatlarındaki bu yükselişin ulaşım, gıda ve sanayi maliyetlerini artırarak küresel ekonomide yeni bir enflasyon dalgasına yol açabileceği uyarısında bulunuyor. ABD Başkanı Donald Trump ise çatışmaların birkaç hafta içinde sona erebileceğini ve savaşın bitmesiyle petrol fiyatlarının yeniden düşeceğini öngördü.
Fotoğraf: MALATYA BÜYÜKŞEHİR HABER
02:00
DÜNYA
DÜNYA
DÜNYA
DÜNYA
DÜNYA
DÜNYA
